Eerste hulp op zee – de complete gids voor watersporters

Directe eerste hulp op zee – dit doet u eerst

De volgorde volgt ERC Guidelines 2025. Bij iemand die niet reageert, redden vroege alarmering en vroege reanimatie levens. Wacht niet af hoe het zich ontwikkelt.

1. Maak de plek veilig. Uw eigen veiligheid eerst. Stop de boot, zet de automatische piloot aan of schakel in de vrijstand, en let op de schroef, de zeegang en eventueel brand- of gasgevaar voordat u naar het slachtoffer gaat.
2. Controleer het bewustzijn. Spreek luid en schud voorzichtig aan de schouders. ”Gaat het?”
3. Geen reactie: roep om hulp en bel direct 113. Zet de telefoon op de luidspreker, zodat u beide handen vrij hebt.
4. Stuur iemand om de AED, als die aan boord of in de haven aanwezig is.
5. Maak de luchtweg vrij – hoofd achterover, kin omhoog – en kijk, luister en voel maximaal 10 seconden naar normale ademhaling.
6. Geen of abnormale ademhaling, of twijfel: start nu met reanimeren.
7. Stop een levensbedreigende bloeding tegelijkertijd met stevige directe druk als u met meerderen bent.
8. Nood op zee: verstuur tegelijk een VHF DSC Distress en een Mayday op kanaal 16 als u met meer dan één aan boord bent.

Bronnen: ERC Guidelines 2025, Helsenorge, Norsk Resuscitasjonsråd. Laatst gecontroleerd juni 2026.

113, marifoon of Mayday – wat gebruikt u?

Zo verstuurt u een DSC-noodoproep

Op een marifoon met DSC: klap het rode klepje open en houd de noodknop ingedrukt tot de set verzendt. De DSC-oproep verstuurt uw MMSI en normaal gesproken ook positie en tijd, mits de marifoon een geldige GPS-positie heeft – van een eigen ontvanger of via NMEA van de plotter. De set schakelt daarna over naar kanaal 16, waar u de Mayday met de stem uitspreekt. Heeft de set geen GPS-positie, geef de positie dan mondeling door op kanaal 16.

Nood – het schip of iemand aan boord is in gevaar

Brand, waterinbraak, aan de grond lopen, kapseizen, een drenkeling die u niet aan boord krijgt. De marifoon is het primaire kanaal op zee, omdat de dichtstbijzijnde boot bijna altijd sneller ter plaatse is dan iets dat van de wal komt.

1. Klap het rode klepje open en houd de noodknop ingedrukt tot de set DSC Distress verzendt.
2. De set schakelt zelf over naar kanaal 16. Spreek daarna de oproep hieronder uit.
3. Geen antwoord: herhaal. Geen marifoon: bel 120 of 112.

Nood – medisch spoedgeval aan boord

Met DSC aan boord is de marifoon ook bij een medisch spoedgeval de eerste keuze. Het DSC-alarm stuurt uw MMSI en positie automatisch naar de kustradio; de spraakoproep op kanaal 16 is wat de boten om u heen horen. U hebt beide nodig.

1. Verstuur DSC Distress, daarna Mayday op kanaal 16 met uw positie en wat er met de persoon aan de hand is.
2. Hebt u mobiel bereik, laat dan iemand anders aan boord tegelijkertijd 113 bellen.
3. Begin direct met levensreddende eerste hulp. Bent u met meerderen, dan gebeuren alarmering en eerste hulp tegelijk.
4. Vraag de kustradio om Medico als u onderweg medisch advies nodig hebt.

Geen marifoon – bel 113

113 is het medische alarmnummer in Noorwegen. Het stuurt een ambulance of traumahelikopter, waarschuwt zo nodig Hovedredningssentralen en begeleidt u door de eerste hulp terwijl de hulp onderweg is.

1. Bel 113. Zet de telefoon op de luidspreker, zodat beide handen vrij zijn.
2. Zeg eerst dat u vanaf een boot belt en geef uw positie: graden en decimale minuten van de plotter of telefoon, of een plaatsnaam en afstand tot een bekend punt.
3. Geef de scheepsnaam, het aantal opvarenden en waar u opgevangen kunt worden: kade, strand of op zee.
4. Doe wat de centralist zegt en hang niet op voordat u dat te horen krijgt.

Zonder marifoon bereikt u Hovedredningssentralen ook via 120 of 112. Een draagbare marifoon met DSC is de goedkoopste verbetering die u aan de veiligheid aan boord kunt aanbrengen.

Geen DSC en geen bereik – gebruik wat u hebt

Zonder DSC en zonder bereik bent u ervan afhankelijk dat u gezien of gehoord wordt. Begin met levensreddende eerste hulp en laat iemand anders alarmeren.

1. Marifoon zonder DSC: roep andere boten op kanaal 16 op.
2. Gebruik noodsignalen: rode handstakellichten, parachutesignaal, rooksignaal, spiegel, zaklamp, geluidssignaal.
3. Vaar richting de wal of richting ander scheepvaartverkeer als de toestand van het slachtoffer dat toelaat, en bel 113 zodra u bereik hebt.
4. Hebt u een EPIRB of PLB aan boord en is de situatie levensbedreigend: activeer die.

Dit scenario is de reden dat een EPIRB of PLB wordt aanbevolen voor tochten buiten het mobiele bereik.

Assistentie – niemand is in gevaar

1. Hebt u assistentie nodig zonder onmiddellijk levensgevaar – slepen, afdrijven naar de wal, een zieke die aan wal moet – dan is het juiste signaal PAN-PAN op kanaal 16, niet Mayday.
2. Hebt u alleen praktische hulp nodig, dan volstaat een gewone oproep aan de kustradio op kanaal 16 of telefoon 120.
3. Kystradio Sør: +47 51 69 00 44. Kystradio Nord: +47 75 52 89 25.
4. Geef uw positie, de scheepsnaam, het aantal opvarenden en wat het probleem is.
5. Maak de boot veilig terwijl u wacht en houd de marifoon aan.

Contactgegevens gecontroleerd bij Hovedredningssentralen en Radio Medico Norge, september 2026. De staat heeft de kustradiodienst per 1 januari 2026 overgenomen van Telenor: Hovedredningssentralen voert de radiodienst uit, Kystverket beheert de technische infrastructuur en Sjøfartsdirektoratet het scheepsradioregister. De inhoud is de aanbeveling van Sikkerhet Om Bord, geen wettelijke eis voor pleziervaartuigen.

Medisch advies op zee: Radio Medico

De kustradiostations luisteren doorlopend mee op kanaal 16 en verbinden u door met de dienstdoende arts van Radio Medico Norge. De dienst is gratis en dag en nacht bereikbaar. Sjøfartsdirektoratet meldt dat ook watersporters via de kustradiostations rechtstreeks contact met een arts (Medico) kunnen krijgen.

1. Roep de kustradio op kanaal 16 op en vraag om Medico. U kunt ook rechtstreeks +47 51 68 36 01 bellen, of 120 en om Medico vragen.
2. Houd de checklist hieronder bij de hand voordat u belt. De arts heeft cijfers nodig, geen indrukken.
3. Heeft de zieke ook assistentie nodig – slepen of vervoer naar de wal – zonder onmiddellijk levensgevaar, dan is het juiste signaal PAN-PAN op kanaal 16. Een oproep die alleen om medisch advies vraagt, is een gewone oproep. Is de toestand levensbedreigend, dan is het Mayday, geen PAN-PAN.
4. Verslechtert de toestand: schaal op naar DSC Distress of Mayday, of bel 113.

Dit zegt u: de ISBAR-checklist

De structuur volgt ISBAR, het gangbare format voor mondelinge patiëntoverdracht in de Scandinavische zorg. Radio Medico Norge wordt uitgevoerd door Norsk senter for maritim medisin og dykkemedisin van het Haukeland universitetssjukehus en loopt via de kustradiostations. Contactgegevens gecontroleerd bij Hovedredningssentralen in september 2026. De checklist zelf is de aanbeveling van Sikkerhet Om Bord.

Reanimatie bij hartstilstand en verdrinking

1. Stel de hartstilstand vast: geen reactie en geen normale ademhaling. Polscontrole wordt niet van leken verwacht.
2. Bel 113 met de luidspreker aan en stuur iemand om de AED.
3. Plaats uw handen midden op de borstkas, armen gestrekt, en druk 5–6 cm in op een tempo van 100–120 per minuut.
4. Na 30 compressies: geef 2 beademingen als u dat kunt en wilt. Ga door met 30:2. Bij een kind gebruikt een getrainde hulpverlener 15:2 na 5 eerste beademingen.
5. Zet de AED aan zodra die er is en volg de gesproken aanwijzingen. Ga door met reanimeren tot de AED zegt dat u het slachtoffer niet mag aanraken.
6. Wissel ongeveer elke twee minuten van degene die comprimeert, zodat de kwaliteit niet terugloopt.

De overlevingskans daalt aanzienlijk met elke minuut zonder reanimatie en defibrillatie. Goede reanimatie met een vroeg ingezette AED is het belangrijkste wat u kunt doen in afwachting van hulp.

Bronnen: ERC Guidelines 2025, Norsk Resuscitasjonsråd, Helsenorge. Laatst gecontroleerd juni 2026.

Verstikking en een voorwerp in de luchtweg

1. Kan de persoon hoesten: laat hem hoesten – dat is de doeltreffendste manier om het voorwerp eruit te krijgen.
2. Ineffectief hoesten maar bij bewustzijn: buig de persoon voorover en geef 5 stevige klappen tussen de schouderbladen met de vlakke hand.
3. Geen effect: geef 5 buikstoten (Heimlich) – sla uw armen om de buik, vuist tussen navel en borstbeen, en trek naar binnen en omhoog.
4. Wissel 5 rugklappen en 5 buikstoten af tot de luchtweg vrij is of hulp arriveert.
5. Raakt de persoon bewusteloos: leg hem neer, bel 113 en start reanimatie.

Iedereen die een verstikkingsepisode heeft gehad waarbij buikstoten zijn toegepast, moet daarna door een arts worden beoordeeld.

Bronnen: Helsenorge, ERC Guidelines 2025, Norsk Resuscitasjonsråd. Laatst gecontroleerd juni 2026.

Verdrinking en bijna-verdrinking

1. Uw eigen veiligheid eerst. Reik toe, gooi een lijn of reddingboei, of gebruik de boot – spring bij voorkeur niet zelf te water.
2. Haal de persoon snel en veilig uit het water. Heeft de persoon lang in koud water gelegen en is hij bij bewustzijn, til hem dan zo horizontaal mogelijk. Ademt de persoon niet normaal, dan is snel bergen belangrijker dan horizontaal tillen – haal hem aan boord en begin met beademen.
3. Controleer bewustzijn en normale ademhaling.
4. Geen of abnormale ademhaling: geef 5 eerste beademingen, daarna reanimatie 30:2.
5. Alarmeer 113 en/of VHF DSC/Mayday bij een ernstig voorval.
6. Houd de persoon warm – onderkoeling volgt vaak op verdrinking en kan de beoordeling bemoeilijken.

Bronnen: ERC Guidelines 2025, Helsenorge. Laatst gecontroleerd juni 2026.

Ernstige bloedingen en de tourniquet

1. Directe druk recht op de bloeding met uw hand en een kompres of doek. Druk stevig en laat niet los.
2. Leg een drukverband aan en houd de druk vast. Leg de patiënt bij voorkeur neer.
3. Bij een levensbedreigende bloeding aan arm of been waarbij directe druk de bloeding niet stopt, of bij een amputatie: gebruik een kant-en-klare tourniquet.
4. Plaats de tourniquet 5–7 cm boven de wond, niet over een gewricht. Draai aan tot de bloeding stopt. Noteer het tijdstip. Maak hem niet los.
5. Alarmeer 113 of de marifoon. Houd de patiënt warm – risico op shock en onderkoeling.
6. Een geïmproviseerde tourniquet is een laatste noodmaatregel, geen standaardadvies.
7. Drukpunten in de lies of oksel worden niet meer aanbevolen.

Training wordt sterk aanbevolen. Correct gebruik van een tourniquet en bloedingscontrole horen op een cursus geoefend te worden.

Bronnen: ERC Guidelines 2025, Norsk Resuscitasjonsråd / Norsk Førstehjelpsråd. Laatst gecontroleerd juni 2026.

Brandwonden aan boord

1. Stop het verbrandingsproces en haal de persoon weg bij de warmtebron.
2. Koel met stromend, lauw water van ongeveer 20 °C gedurende 20 minuten. Gebruik lauw water bij kinderen.
3. Verwijder sieraden en kleding die niet vastzit. Trek vastgebrand materiaal niet los.
4. Dek af met een schoon, niet-pluizend verband of een geschikt brandwondenproduct.
5. Houd de rest van het lichaam warm, zodat de persoon tijdens het koelen niet onderkoeld raakt.

Zoek een arts bij grote of diepe brandwonden, bij brandwonden in het gezicht, de luchtwegen, aan de handen of in het kruis, en bij brandwonden bij kinderen.

Bronnen: Helsenorge. Laatst gecontroleerd juni 2026.

Onderkoeling en blootstelling aan koud water

1. Haal de persoon uit het water en uit de wind en breng hem in de luwte. Behandel hem voorzichtig – schokkende bewegingen kunnen een ernstige hartritmestoornis uitlokken.
2. Hebt u droog, isolerend materiaal: knip de natte kleding snel, systematisch en met zo min mogelijk beweging weg en pak de persoon meteen in – ook over het hoofd.
3. Hebt u dat niet: laat de kleding zitten en pak de persoon in dampdicht materiaal, plastic of zeildoek, met dekens eromheen. Uitkleden zonder luwte en zonder droog alternatief kost extra warmte.
4. Altijd iets tussen de persoon en het dek. Een wollen deken, slaapmat of zeilzak. Een koud, nat dek onttrekt warmte aan iemand die volledig droge kleding draagt.
5. Voeg warmte toe op borst, oksels en rug: warmtepakkingen, een kruik, lichaamswarmte. Warme, suikerhoudende drank voor wie wakker is en kan slikken – die verwarmt weinig, maar houdt de bloedsuiker op peil, en rillen is de eigen warmteproductie van het lichaam. Geen alcohol.
6. Houd de persoon horizontaal bij ernstige onderkoeling.
7. Bij bewusteloosheid of het ontbreken van normale ademhaling: start reanimatie en alarmeer 113 of de marifoon.

Waarom horizontaal bergen zo belangrijk is

Praktisch aan boord: gebruik het badplatform, een val, een harnas onder de armen en onder de knieën, of zeildoek als een soort brancard. Houd de persoon daarna horizontaal, vermijd schokkende bewegingen en laat hem liggen – niet staan of rechtop zitten – ook als hij helder en fit lijkt.

Maar: ademt de persoon niet normaal, dan geldt de omgekeerde prioriteit. Dan zijn snel bergen en beademen belangrijker dan horizontaal tillen. Stel het bergen nooit uit om een horizontale tilling voor elkaar te krijgen.

Het mechanisme is beschreven in de literatuur over koudwaterredding (circum-rescue collapse) en in ILS Medical Position Statement 12, en is ingeburgerde praktijk bij de reddingsdiensten. ERC 2025 stelt op zijn beurt vast dat maatregelen in het water het bergen niet mogen vertragen wanneer reanimatie nodig is.

Onderkoeling treedt ook op zonder dat iemand in het water heeft gelegen

De meest voorkomende onderkoeling aan boord treedt niet op in zee, maar op het dek. Een koud, nat dek onttrekt warmte aan iemand die volledig droge kleding draagt, en een gewonde verliest sneller warmte dan iemand zonder letsel: pijn, bloedverlies en shock verlagen de eigen warmteproductie van het lichaam.

• Isoleer eronder, niet alleen erboven. Een wollen deken, slaapmat of zeilzak tussen de persoon en het dek – voor iedereen die blijft liggen, gewond raakt of onderkoeld raakt, ook op een mooie zomerdag.
• Warme, suikerhoudende drank voor wie wakker is en kan slikken. Die verwarmt op zichzelf weinig, maar houdt de bloedsuiker op peil. Zonder bloedsuiker kan het lichaam niet rillen, en rillen is de eigen warmteproductie van het lichaam.
• Geen alcohol. Die geeft een gevoel van warmte en vergroot tegelijk het warmteverlies.

Bronnen: ERC Guidelines 2025, Helsenorge. Laatst gecontroleerd juni 2026.

Koolmonoxidevergiftiging aan boord

Koolmonoxide (CO) is een reukloos, kleurloos gas dat bij verbranding ontstaat – motor, kachel, aggregaat en kooktoestel. De klachten zijn hoofdpijn, misselijkheid, duizeligheid, verwardheid en bewusteloosheid, en worden gemakkelijk verward met zeeziekte of een kater.

1. Onmiddellijk frisse lucht – naar het dek of alles openzetten.
2. Schakel de bron uit als dat veilig kan.
3. Evacueer iedereen uit de betrokken ruimte.
4. Bel 113 bij klachten. Bij bewusteloosheid of het ontbreken van normale ademhaling: start reanimatie.
5. Betreed geen gevaarlijke atmosfeer zonder beveiliging of onafhankelijke luchtvoorziening.

Preventie: koolmonoxidemelders horen bij kooien en verblijfsruimten te hangen, vooral waar een kachel, motor of aggregaat staat.

Bronnen: Helsenorge, Giftinformasjonen. Laatst gecontroleerd juni 2026.

Beknelling, lierletsel en vallen

Lieren, schoten en vallen zijn typisch maritiem letsel. Beknellingsletsel geeft vaak inwendige schade, ook als de huid heel is.

1. Neem de kracht weg: vier de lier of schoot, borg tuigage en giek.
2. Bloeding: stevige, directe druk en een drukverband.
3. Breuk of standafwijking: ondersteun en immobiliseer in een comfortabele stand, bijvoorbeeld met een SAM-spalk. Zet de standafwijking niet recht.
4. Verdenking op inwendig letsel: houd de patiënt rustig en warm, let op tekenen van shock – bleek, koud, klam, snelle pols – en alarmeer vroeg.

Bronnen: Helsenorge, Norsk Førstehjelpsråd. Laatst gecontroleerd juni 2026.

Hoofdletsel en hersenschudding

1. Houd hoofd en nek zo stil mogelijk als de val de nek kan hebben beschadigd.
2. Stop een eventuele bloeding uit de hoofdhuid met voorzichtige druk.
3. Let de eerste uren nauwlettend op bewustzijn en ademhaling.
4. Bewusteloos met normale ademhaling: leg in stabiele zijligging met nekcontrole en bel 113.
5. Bij de bovengenoemde alarmsignalen: bel 113. Na hoofdletsel moet de persoon de eerste 24 uur niet alleen zijn.

Bronnen: Helsenorge. Laatst gecontroleerd juni 2026.

Pijn op de borst en verdenking op een hartinfarct

1. Bel 113 vroeg – wacht niet tot de pijn wegtrekt.
2. Laat de persoon rustig zitten of half liggen en vermijd elke inspanning.
3. Maak knellende kleding los en stel de persoon gerust.
4. Acetylsalicylzuur kan aan de orde zijn – geef dat alleen in overleg met 113, en niet bij bekende allergie of een actieve bloeding.
5. Bij bewusteloosheid of het ontbreken van normale ademhaling: start reanimatie en haal de AED.

Bronnen: Helsenorge, ERC Guidelines 2025. Laatst gecontroleerd juni 2026.

Beroerte – praten, lachen, armen heffen

1. Praten: vraag de persoon een eenvoudige zin te zeggen – klinkt de spraak onduidelijk of verward?
2. Lachen: vraag de persoon te lachen of de tanden te laten zien – hangt het gezicht scheef?
3. Armen heffen: vraag de persoon beide armen te heffen – zakt er één weg?

Andere signalen: plotselinge gevoelloosheid in één lichaamshelft, gezichtsstoornissen, hevige hoofdpijn of evenwichtsverlies. Noteer het tijdstip waarop de klachten begonnen – dat is bepalend voor de behandeling. Bel 113 ook als de klachten weer verdwijnen.

In Nederland en België staat dezelfde test bekend als de FAST-test: Face, Arm, Speech, Time. Bronnen: Helsenorge. Laatst gecontroleerd juni 2026.

Anafylaxie en ernstige allergische reactie

1. Denk aan anafylaxie bij snel opkomende benauwdheid, zwelling, uitgebreide uitslag of een circulatiestilstand na bijvoorbeeld voedsel, een insectensteek of medicatie.
2. Heeft de persoon een eigen auto-injector: help hem die direct in de buitenzijde van de dij te gebruiken – dat kan door dunne kleding heen.
3. Bel 113 en meld dat er verdenking is op anafylaxie. Volg de aanwijzingen – vraagt 113 u een beschikbare auto-injector te gebruiken, doe dat dan.
4. Laat de persoon plat liggen met de benen omhoog. Bij benauwdheid mag het bovenlichaam iets omhoog. Laat de persoon niet plotseling opstaan.
5. Geen verbetering na 5–10 minuten en een tweede injector beschikbaar: geef een nieuwe dosis volgens de aanwijzingen. Bij bewusteloosheid of het ontbreken van normale ademhaling: start reanimatie.

Bronnen: Helsenorge, ERC Guidelines 2025. Laatst gecontroleerd juni 2026.

Epileptische aanval en stuipen

1. Haal gevaarlijke voorwerpen weg, leg iets zachts onder het hoofd en maak knellende kleding rond de hals los.
2. Houd de persoon niet vast en stop niets in zijn mond.
3. Klok de duur van de aanval.
4. Als de stuipen stoppen: controleer de ademhaling en leg de persoon in stabiele zijligging.
5. Bel 113 bij een aanval langer dan 5 minuten, een nieuwe aanval zonder bijkomen, letsel, een aanval in of bij het water, of een eerste bekende aanval.

Bronnen: Helsenorge. Laatst gecontroleerd juni 2026.

Lage bloedsuiker bij iemand met diabetes

1. Denk aan een lage bloedsuiker bij plotselinge verwardheid, beven, koud zweet of agressief, ”dronken” gedrag.
2. Wakker en kan slikken: geef snel suiker – limonade, druivensuiker, honing – herhaal zo nodig na 10–15 minuten en geef daarna een langzamere koolhydraat.
3. Bewusteloos: geef geen eten of drinken. Leg in stabiele zijligging en bel 113.
4. Geen verbetering of onduidelijke oorzaak: bel 113.

Waarom een lage bloedsuiker aan boord eerder wordt gemist

Een lage bloedsuiker, onderkoeling, zeeziekte en dronkenschap lijken opvallend veel op elkaar: verwardheid, beven, koud zweet, ongewoon of agressief gedrag. Aan boord komen ze vaak samen voor – wie zeeziek is eet niet, braakt uit wat hij wel binnenkreeg, en blijft in de wind op het dek staan. Hebt u iemand met diabetes aan boord, dan is het de moeite waard te weten of hij gegeten heeft, en wanneer.

De regel bij twijfel: is de persoon wakker en kan hij slikken, geef dan eerst suiker. Dat schaadt iemand die onderkoeld of zeeziek is niet, en het is het enige dat helpt bij een lage bloedsuiker.

Bronnen: Helsenorge. Laatst gecontroleerd juni 2026.

Oogletsel en chemische spatten

1. Spoel onmiddellijk met schoon, lauw water of oogspoeling – houd het oog open en spoel van de neuszijde naar buiten, minstens 15–20 minuten.
2. Verwijder contactlenzen als dat lukt.
3. Neem bij chemicaliën contact op met Giftinformasjonen via +47 22 59 13 00, en met een arts bij aanhoudende klachten.
4. Vastzittend voorwerp of perforerend letsel: niet wrijven, niet verwijderen. Dek beide ogen los af – de ogen bewegen samen – en raadpleeg een arts of bel 113.

Bronnen: Helsenorge, Giftinformasjonen. Laatst gecontroleerd juni 2026.

Elektrische schok en walstroom

1. Maak de plek veilig: schakel walstroom, hoofdschakelaar of zekering uit, of trek de stekker eruit. Raak de persoon niet aan voordat de stroom eraf is.
2. Controleer bewustzijn en normale ademhaling. Bij bewusteloosheid of het ontbreken van normale ademhaling: bel 113 en start reanimatie, gebruik de AED.
3. Koel eventuele brandwonden – in- en uittredewonden – met water en dek ze af.
4. Ook als de persoon ongedeerd lijkt: laat hem medisch beoordelen. Stroom door het lichaam kan achteraf hartritmestoornissen geven.

Bronnen: Helsenorge. Laatst gecontroleerd juni 2026.

Adder, pieterman, teek en kwal

Adderbeet

1. Blijf rustig en beweeg zo min mogelijk – activiteit verspreidt het gif sneller. Laat de gebetene vervoeren, laat hem niet zelf lopen.
2. Bel 113 bij ernstige klachten zoals braken, duizeligheid, flauwvallen, ademhalingsproblemen of snel toenemende zwelling.
3. Neem contact op met Giftinformasjonen of een arts voor beoordeling, en wees terughoudend bij kinderen, ouderen, zwangeren, een verminderde algemene toestand of een beet in hoofd of hals.

Pieterman

Het gif wordt door warmte afgebroken. Dompel het gestoken gebied in warm water van ongeveer 40–45 °C, zo warm als de persoon kan verdragen zonder zich te branden – controleer de temperatuur eerst met een onaangedaan lichaamsdeel om verbranding te voorkomen, zeker bij kinderen. De behandeling duurt vaak 30–45 minuten, soms tot 90, of tot de pijn duidelijk afneemt. Verwijder zichtbare stekelresten, reinig de wond, en neem contact op met Giftinformasjonen of een arts bij hevige of aanhoudende pijn, tekenen van infectie of een verminderde algemene toestand.

Kwal

1. Spoel de tentakels weg met zeewater, niet met zoet water, zonder te wrijven.
2. Verlicht de pijn met warm water van ongeveer 40–45 °C tot die afneemt – 10–20 minuten volstaat vaak, maar de behandeling kan tot ongeveer 30 minuten doorgaan. Let op verbranding.

Teken

1. Verwijder de teek snel. Het risico op de ziekte van Lyme neemt duidelijk toe wanneer de teek langer dan 12–24 uur heeft vastgezeten.
2. Pak de teek dicht bij de huid beet met een pincet of tekentang en trek recht naar buiten.
3. Let de weken erna op een rode ring of uitslag, koorts en ziek gevoel – raadpleeg bij klachten een arts.
4. Een TBE-vaccinatie is het overwegen waard voor wie vaak tekenbeten oploopt in bekende risicogebieden. Er bestaat een vaccin tegen TBE, maar niet tegen de ziekte van Lyme.

Bronnen: Giftinformasjonen, Helsenorge, Folkehelseinstituttet. Laatst gecontroleerd juni 2026.

Eerste hulp bij kinderen en baby’s

1. Reanimatie bij kinderen: 5 eerste beademingen, daarna 30:2 voor leken, tempo 100–120 per minuut, druk ongeveer een derde van de diepte van de borstkas in. Bent u getraind hulpverlener: 15:2.
2. Baby’s onder 1 jaar: twee vingers op de borst. Bij verstikking rugklappen en borststoten, geen Heimlich.
3. Adrenaline-autoinjector: help het kind zijn eigen injector te gebruiken volgens de aanwijzingen van 113 – 150 microgram bij kinderen van 15–30 kg, 300 microgram boven 30 kg.
4. Brandwonden en koorts: kinderen koelen sneller af – gebruik lauw water en houd de rest van het lichaam warm.
5. Bel 113 met een lage drempel. Kinderen kunnen snel achteruitgaan.

Bronnen: ERC Guidelines 2025, Norsk Resuscitasjonsråd, Helsenorge. Laatst gecontroleerd juni 2026.

Wat hoort er in een EHBO-tas voor aan boord?

Een goede maritieme EHBO-tas dekt bloedingen, brandwonden, onderkoeling en wondverzorging, en is bestand tegen vocht en zout. Kies het niveau op basis van waar u vaart en hoe ver u van hulp bent.

Maak onderscheid tussen de drie dingen: de acute handeling (wat u doet), de uitrusting (wat u meeneemt) en de preventie (wat u plant). Uitrusting moet gecombineerd worden met training, oefening en de juiste alarmering.

Aanbevolen uitrusting per scheepstype

Uitrusting alleen maakt een boot niet veilig en vervangt geen training. Het juiste is kennis, oefening en de juiste alarmering te combineren met uitrusting die past bij de tochten die u werkelijk maakt.

Relevante uitrusting bij Sikkerhet Om Bord

Onthoud: uitrusting moet gecombineerd worden met training, oefening en de juiste alarmering. Geen enkel product maakt een boot in zijn eentje veilig.

Bronnen en vakinhoudelijke basis

De inhoud is getoetst aan erkende vakbronnen. De bronnen zijn laatst gecontroleerd in juni 2026.

Veelgestelde vragen